اهداف چندلایه آمریكا در سوریه

كارشناس مسائل خاورمیانه :

اقدام اتحادیه عرب علیه سوریه غیرقانونی و مغایر با منشور سازمان ملل است/ اهداف چندلایه آمریكا در سوریه

"محمدی" اقدام اتحادیه عرب مبنی بر تعلیق عضویت سوریه در این اتحادیه را غیرقانونی دانست و گفت: این مصوبه با منشور این اتحادیه و منشور سازمان ملل مغایرت دارد و مداخله آشكار در امور داخلی یك كشور محسوب شده و فاقد ظرفیت‌های حقوقی كامل و مجاب‌كننده است.

"هادی محمدی" كارشناس مسائل خاورمیانه پاسخگوی سوالات خبرنگار این خبرگزاری درباره تحولات اخیر سوریه به ویژه بحث تعلیق عضویت این كشور در اتحادیه عرب بود، مشروح این گفت‌وگو در ذیل می‌آید:

س: به نظر شما تصمیم اتحادیه عرب مبنی بر تعلیق عضویت سوریه در این اتحادیه و فراخواندن سفرا از این كشور توسط كشورهای عربی، به گونه‌ای بین‌المللی كردن این بحران به شمار نمی‌رود؟
تصمیم‌گیری نشست اخیر وزرای خارجه اتحادیه عرب در مورد سوریه، به رهبری آمریكا، اروپا و رژیم صهیونیستی برگزار شد.
به اذعان قدرت‌های غربی و منطقه‌ای، بیداری اسلامی در خاورمیانه به سمت تغییر موازنه‌های منطقه‌ای پیش می‌رود و در این شرایط امكان سوق غرب و رژیم صهیوینستی به سمت بدترین وضعیت وجود دارد.
 در حال حاضر به طور قطع شانس پیروزی با جبهه مقاومت و كشورهای غیرهمسو با آمریكا و رژیم صهیونیستی است بنابراین آمریكا و رژیم صهیونیستی به گونه‌ای از شرایط كشورهای منطقه حمایت كردند تا این موازنه‌ها با كمترین خسارت برای غرب روبه‌رو شود، دراین راستا یكی از هدف گذاری‌های آنها سوریه بود،‌ آمریكا از تمامی امكانات مانند كشورهای سازشكار و مرتجع منطقه، جریان های داخلی در لبنان مانند جریانات سلفی و تكفیری و ۱۴ مارس و همچنین سرمایه گذاری‌های رسانه‌ای استفاده كرد تا اهداف چندلایه‌ای خود را در خصوص سوریه اجرایی كند.
آمریكا سقف اهداف خود را براندازی نظام سوریه و لایه حداقلی را تضعیف و انفعال حداكثری این دولت متصور شده است بدین واسطه سوریه تمامی ظرفیت ملی خود را برای برقراری ثبات و امنیت در كشور خود متمركز خواهد كرد و نمی‌تواند ازظرفیت خود برای متصل شدن به تحولات منطقه‌ای به ویژه در مسئله فلسطین استفاده كند.
آمریكا در لایه میانی هدف‌گذاری خود توافقات میانی را میان دولت سوریه و طرف مقابل متصور شده است، این در حالی است كه دولت سوریه از آغاز تحولات این كشور اصلاحاتی را انجام داده است.
اتحادیه عرب زمانی وارد جریان تحولات سوریه شد كه ظرفیت شورای امنیت با مخالفت روسیه و چین كاملا متوقف شد و صدور یك قطعنامه شدید علیه سوریه در این سازمان مسكوت مانده بود بنابراین قطر، ‌عربستان سعودی و به شكل نامریی اردن با شكل دادن یك ساختار منطقه‌ای بین‌المللی به نام اتحادیه عرب هفته گذشته این تصمیم را اتخاذ كردند ولی نكته مهم این است كه در متن مصوبات عدم حضور فعال سوریه در اتحادیه منظور شده بود و تعلیق عضویت هنوز به قطعیت نرسیده است .
باید گفت كه اتحادیه عرب با یك رویكرد آمریكایی تصمیم گرفت كه موضوع تعلیق سوریه را كامل و تمام شده عنوان كند و از مجامع بین المللی برای مداخله درخواست همكاری كند حالا باید منتظر شویم كه این تصمیم به چه مسیری منتهی خواهد شد در مسیر اول طرح پرونده سوریه در شورای امنیت توسط آمریكا و كشورهای غربی است كه قطعا با مخالفت روسیه و چین روبه رو می شود و روش دوم استفاده از ابزار ناتو برای مداخله نظامی است .
آمریكا با عنوان حمایت از شهروندان وارد لیبی شد ولی در صورت مداخله نظامی ناتو در سوریه یك جنگ تمام عیار در خاورمیانه روی می دهد ولی گزینه نظامی دارای موانع زیادی است . اولین مانع این است كه كشورهای ناتو از نظر اراده سیاسی و توان مالی از قدرت كافی برخوردار نیستند و در حال حاضر نیز مخالفت های بین المللی زیادی برای حضور نظامی درسوریه وجود دارد و برخی كشورهای عربی مانند مصر نیز از این نوع مداخلات نظامی آمریكا حمایت نمی كنند مانع بعدی توجه به این نكته است كه حمله به سوریه مانند حمله به لیبی نیست زیرا حمله به این كشور خیلی سریع به یك جنگ تمام عیار منطقه ای تبدیل خواهد شد كه در آن صورت به جز كشورهایی مرتجع منطقه ،‌ حزب الله لبنان و ایران در كنار سوریه خواهند بود در نتیجه این موانع بزرگ باعث شده كه بیشتر كشورهای غربی با گزینه نظامی مخالفت كنند.
تهدیدات رژیم صهیونیستی برای حمله به ایران با هدف هراس ایران از عدم مداخله در مناقشه سوریه انجام می شود ولی با توجه به واكنش هایی كه در داخل ایران و در سطح منطقه از طرف عراق و مصر در مقابل حمله نظامی آمریكا به سوریه عنوان شده بعید به نظر می رسد كه استفاده از ابزار ناتو از شانس جدی برخوردار باشد.
گسترش تحریم های اقتصادی ، بانكی و حتی فنی به سوریه از دیگر راهكارهای تحت فشار گذاشتن این كشور توسط آمریكا است در واقع این گزینه ازدیگر اقدامات آمریكا جدی تر است .
باید توجه داشت كه بشار اسد پس از تصمیم اتحادیه عرب خواستار برگزاری یك نشست اضطراری شده بنابراین اقدام اتحادیه عرب غیر قانونی است و حتی با منشور این اتحادیه و منشور سازمان ملل مغایرت دارد و مداخله آشكار در امور داخلی یك كشورو فاقد ظرفیت های حقوقی كامل و مجاب كننده است .

آیا اقدام اتحادیه عرب در مقابل تحولات سوریه یك اقدام ابتكاری است یا انفعالی به این معنا كه اتحادیه عرب با توجه به وخامت اوضاع سوریه برای كمك به ملت این كشور وارد میدان شده و یا در امتداد ماموریت آمریكایی اقدام به اتخاذ این تصمیم كرده است ؟
در برخی شهرهای سوریه مانند حمص و مناطق هم مرز با تركیه امواجی از حركت های اعتراضی دیده می شود ولی تاكنون این گروه ها نتوانسته اند ظرفیت های اجتماعی را به سمت خود جذب كند ، در مراحل اولیه اعتراضات در سوریه شاهد بودیم كه تعداد زیادی افراد مسلح تكفیری از مرزهای لبنان و اردن وارد این كشور شده و حركت اعتراضی داخل را تبدیل به یك جنبش مسلحانه كردند ،‌بر اساس برنامه ریزی هایی كه از قبل برای سوریه در نظر گرفته شده بود تلاش شد كه اركان های امنیتی و نظامی دچار شكنندگی و انشقاق شوند و از طریق تكیه بر این بخش های انشعاب شده آمریكا و غرب بتوانند با توجیه مجاب كننده تری وارد پروسه نظامی با سوریه شوند ولی این طرح محقق نشد .
در حال حاضر دولت سوریه با بخشی از معارضین داخلی كه به دنبال اصلاحات هستند تعاملی سازنده برقرار كرده است بنابراین در این شرایط تصمیم ا تحادیه عرب صحیح نیست و بر اساس یك دستور العمل آمریكایی بوده است .
طی مصوبه هفته گذشته اتحادیه عرب با دولت سوریه توافق شد كه حركت های نظامی و امنیتی متوقف و سلاح ها تحویل داده شود و نیروهای ارتش از شهرها خارج شوند ولی آمریكا ، فرانسه و انگلیس مخالفت كردند زیرا به دنبال اهدافی فراتز از اصلاحات در سوریه هستند .
در صحنه میدانی نیز بعد از اعلام خبر تعلیق عضویت سوریه در اتحادیه عرب شاهد شكل گیری تظاهراتی در چندین استان و شهر سوریه بودیم و مردم به سفارتخانه های قطر ، عربستان و تركیه حمله كردند و خشم خود را از این تصمیم كینه توزانه نشان دادند . در حال حاضر مسئله ای كه اتحادیه عرب را به انفعال می كشاند این است كه دولت سوریه ظرف ماه های اخیر در انتخابات محلی بعضی از قوانین مربوط به احزاب ، انتخابات و مسائل اقتصادی را اصلاح كرده است و این امر می تواند یك همبستگی ملی را در داخل سوریه ایجاد كند از این رو غرب ، اتحادیه عرب و كشورهای مرتجع منطقه راه های بی ثبات كردن سوریه را درحیطه امنیتی دردستور كار خود قرار داده اند.

به نظر شما آیا طرح برون رفتی برای خروج سوریه از این بحران توسط روسیه ،‌ایران و چین وجود دارد ؟ در خصوص برگزاری انتخاباتی آزاد در سوریه نظر شما چیست ؟
این یك ایده خوشبینانه است ، نه از این منظر كه تلاش های ایران ، روسیه و چین كه هم پیمان با آمریكا نیستند مطلوب نباشد ، ایران و روسیه این تحولات سوریه را به صورت علنی دنبال می كردند و چین به صورت غیر علنی این جریانات را پیگیری می كرد ولی آمریكا تاكنون به هیچ عنوان اجازه میانجیگری و مسامحه را نداده است زیرا علاقه ندارد ابزارهای خود در داخل سوریه را به رقیب واگذار كند ، آمریكا به دنبال ایجاد اصلاحات در سوریه نیست بلكه خواهان به هم زدن موازنه منطقه ای است كه از طریق تغییر حاكمیت و قدرت در سوریه محقق می شود بنابراین آمریكا اجازه هیچ گونه طرح سازش و صلحی را در مورد سوریه نخواهد داد و مصوبه هفته گذشته اتحادیه عرب نیز بیانگر این مسئله است.